عالمان امامى مذهب و از اكابر صاحب‌نظر آن است ، در مورد « نسخ » مانند ابن المتوج و شيخ الطائفه طوسى - رحمة اللّه عليه - « 1 » انواع سه‌گانه « نسخ » را كه عامه مطرح كرده و پذيرفته‌اند ، با استناد به اخبار و گزارشهاى ضعاف عامه مىپذيرد و بدون هيچ نقدى در حدود دويست مورد ، جريان « نسخ » را تلقى به قبول مىنمايد . 6 - « الناسخ و المنسوخ » « 2 » ، تأليف شهاب الدين احمد بن عبد اللّه بن سعيد المتوج ( معروف به ابن المتوج ) شيعى از بزرگان اماميه است . وى از معروفترين دانشمندان و از بزرگان اماميه و از شاگردان ممتاز فخر المحققين ، فرزند نامى علامه حلّى « ت 771 ه . ق » و همدرس شهيد اول ( ت 786 ه . ق ) مىباشد . و در سال ( 836 ه . ق ) از تأليف آن فراغت يافته است . ابن المتوج ، صاحب تأليفات مشهوره‌اى است و كتاب وى همچون ديگر تأليفاتش با دقت هر چه بيشتر به رشتهء تحرير كشيده شده است . و سيد عبد الجليل حسينى قارى ، آن را در سال ( 976 ه . ق ) شرح كرده « 3 » است « 4 » ، همانگونه كه محقق اين كتاب اظهار داشته ، ابن المتوج در حدود نود درصد كتابش را از كتاب « ناسخ و منسوخ » ابن سلامه گرفته است و شارح آن عبد الجليل قارى نيز 95 درصد شرح را از تفاسير مجمع البيان طبرسى « 5 » ، كشاف جار اللّه زمخشرى « 6 » ، تبيان

--> ( 1 ) محمد الحسن الطوسى شيخ الطائفه ، ( ت 460 ه . ق ) از پژوهشگران بسيار بزرگ شيعه و از انديشوران بىنظير عرصه‌هاى دانشهاى اسلامى است كه در بيشتر رشته‌هاى : فقه ، اصول ، كلام ، تفسير ، احاديث ، رجال ، مذاهب ، تاريخ و . . . تأليفات سودمندى دارد . ( 2 ) تصحيح و تنقيح و ترجمه اين كتاب ، توسط محمد جعفر اسلامى انجام گرفته است ، وى در ضمن مقدمه‌اى عالمانه و كارآمد از اهميت اين مجموعه سخن گفته و آنگاه متن منقح كتاب را با تحشيه و تعليق‌هاى خود به گونه‌اى دقيق و عالمانه ، عرضه كرده است و اين كتاب ظاهرا تا كنون دو چاپ داشته است ، چاپ كتابفروشى محمدى تهران [ بى تا ] ، ( 1344 ه . ش ) . ( 3 ) بنياد علوم اسلامى تهران ( 1360 ه . ش ) كه البته اشتباهاتى نيز دارد . ( 4 ) ابن المتوج ، الناسخ و المنسوخ ، نوبت چاپ ندارد ، 1344 تهران كتابفروشى محمدى ، مقدمه مترجم ، صص 6 - 8 و اين كتاب را بيشتر معرفى كرديم . ( 5 ) أمين الاسلام طبرسى ، از بزرگان اماميه و يكى از مفاخر بزرگ اسلام مؤلف « تفسير مجمع البيان » است كه به سال 548 و يا 561 و يا 553 ، درگذشته است . ( 6 ) جار اللّه محمود زمخشرى ، از انديشوران معتزلى و از پژوهشگران عرصه‌هاى لغت ، ادب ، كلام ، تفسير ، فقه ، تاريخ و . . . مىباشد كه در سال 528 وفات يافته است .